Mitologia paktu Ribbentrop-Mołotow

Przypuszczam, że w związku z pojawieniem się wojsk amerykańskich w Polsce postawiono przed tzw. mediami głównego nurtu zadanie podsycenia świętego ognia w świątyni nienawiści do Rosji. Tym też tłumaczę sobie to, że w artykule Konrada Kołodziejskiego pt. „Jak lewica z kłamstwa uczyniła narzędzie polityki” m.in. przypomniana została teza, iż „Związek Sowiecki zapisał się w historii jako przeciwnik i pogromca Trzeciej Rzeszy, choć przecież wojna wybuchła dzięki wcześniejszemu sojuszowi obu totalitarnych państw” („Rzeczpospolita. Plus Minus”, http://www.rp.pl, 5.01.2017).

Teza o wybuchu drugiej wojny światowej dzięki „sojuszowi dwóch totalitarnych państw” stanowi klasykę indoktrynacji mającej na celu podtrzymanie nastrojów rusofobicznych w Polsce. W podtekście tej tezy jest też ukryte rozgrzeszenie Niemiec hitlerowskich za wywołanie wojny. Druga wojna światowa nie wybuchła jednak wyłącznie dzięki „sojuszowi dwóch totalitaryzmów” – jak się potocznie określa pakt Ribbentrop-Mołotow. Jest to daleko idące uproszczenie. Hitler uparcie dążył do wojny i wybuchłaby ona i tak bez względu na to czy doszłoby do paktu Ribbentrop-Mołotow czy nie. Może pół roku, może rok później, ale wybuchłaby. Wywołanie tej wojny zostało postawione jako cel polityki niemieckiej już z chwilą klęski Niemiec w pierwszej wojnie światowej w listopadzie 1918 roku przez te siły, które nie zgadzały się z tą klęską. Te siły to najogólniej rzecz biorąc niemieccy nacjonaliści – wyznawcy idei Wielkich Niemiec (wówczas w wersji Mitteleuropy, później w radykalnej wersji hitlerowskiej) oraz wielki kapitał powiązany z produkcją zbrojeniową, który został narażony na poważne straty finansowe w związku z drastycznymi ograniczeniami, jakie Traktat Wersalski nałożył na niemieckie siły zbrojne. Hitler był najbardziej radykalnym wytworem tych sił i najbardziej szczerym wyrazicielem ich dążeń. Dla uzasadnienia zbrojnej rewizji rezultatów pierwszej wojny światowej stworzono w Niemczech mit o „zdradzieckim ciosie nożem w plecy” (chodziło rewolucję niemiecką z lat 1918-1919). Mit ten – co należy podkreślić – powstał na długo przed dojściem Hitlera do władzy, bo rewizja Traktatu Wersalskiego – o czym się zapomina – była nieoficjalnym celem politycznym także Republiki Weimarskiej.

Z chwilą dojścia Hitlera do władzy w 1933 roku gospodarka niemiecka została przestawiona na tory tzw. gospodarki wojennej, czyli gospodarki skoncentrowanej wyłącznie na produkcji zbrojeniowej. „Armaty zamiast masła” – to był hasło eksponowane wówczas na pierwszym miejscu przez propagandę III Rzeszy, wyrażające precyzyjniej niż jakakolwiek analiza naukowa istotę gospodarki wojennej. Hasło to należy odczytywać następująco: „produkcja zbrojeniowa zamiast konsumpcji”. Mankamentem gospodarki wojennej jest to, że na dłuższą metę prowadzi ona do kryzysu spowodowanego tym, iż wszystkie rezerwy i większość dochodu narodowego idą na zbrojenia i spłatę kredytów zaciągniętych na ten cel. Wzrost produkcji zbrojeniowej odbywa się kosztem ograniczenia produkcji dóbr konsumpcyjnych, zwiększenia zadłużenia państwa oraz nadmiernego zwiększenia obciążeń fiskalnych i deficytu budżetowego. Pole manewru jest niewielkie i sprowadza się do wyboru pomiędzy dalszym zadłużaniem państwa albo ograniczeniem dochodów i konsumpcji obywateli. A więc po pewnym czasie następuje stagnacja, a nawet spadek płac, stagnacja, a nawet spadek zatrudnienia, spadek podaży dóbr luksusowych, a nawet dóbr codziennego użytku, trudności w aprowizacji itd.

Symptomy tego kryzysu gospodarka niemiecka zaczęła objawiać w latach 1937-1938, a wedle poufnych prognoz ministra gospodarki Rzeszy Hjalmara Schachta w roku 1940 mógł nastąpić krach gospodarczy[1]. Chociażby tylko z tego powodu – pomijając cel polityczny wytyczony przez pokonany imperializm niemiecki w 1918 roku oraz ruch nazistowski – Hitler musiał tę wojnę wywołać. Wielka grabież podbijanych krajów oraz przekształcenie ich obywateli w tanią, a właściwie niewolniczą siłę roboczą miały w pierwszej kolejności zniwelować negatywne skutki nazistowskiej gospodarki wojennej. Ponadto w czasie wojny nie spłaca się kredytów, a faszerowana „patriotyczną” propagandą ludność nie zadaje pytań dlaczego są kartki na żywność, odzież i buty, dlaczego nie ma opału zimą itd. Wszak wszyscy muszą się poświęcić dla ojczyzny oraz realizacji wizji Wielkich Niemiec – narodowosocjalistycznego raju na ziemi dla niemieckiego „narodu panów”. Hitler wywołał drugą wojnę światową, żeby zrealizować tę ideologiczną wizję i uciec od problemów wewnętrznych spowodowanych nadmiernie nakręconą gospodarką wojenną. Natomiast pakt Ribbentrop-Mołotow, a wcześniej traktat w Rapallo oraz współpraca wojskowa Republiki Weimarskiej i ZSRR, to były skutki niemieckiego dążenia do wojny, a nie jej przyczyny. Nie dyskredytuję znaczenia tych faktów i polityki Stalina dla przyspieszenia wybuchu drugiej wojny światowej. Nie można jednak tracić z pola widzenia istoty rzeczy – czyli, że bez szalonego parcia Hitlera do wywołania tej wojny nie byłoby paktu Ribbentrop-Mołotow.

Teza, że bez paktu Ribbentrop-Mołotow nie doszłoby do wybuchu drugiej wojny światowej oraz pokonania Polski we wrześniu 1939 roku jest tym bardziej nie do obrony, że Hitler miał plan awaryjny na wypadek, gdyby Stalin nie przyjął jego oferty lub nie wypełnił zobowiązań wynikających z tego paktu. Tym planem awaryjnym była rewolta nacjonalistów ukraińskich na Kresach Wschodnich, przygotowana i kierowana przez Abwehrę. Do rewolty tej i tak przecież doszło 12 września 1939 roku, jednakże została ona wstrzymana w związku z tym, że ZSRR wypełnił 17 września 1939 roku zobowiązania wynikające z tajnego protokołu do niemiecko-radzieckiego paktu a o nieagresji z 23 sierpnia 1939 roku. Gdyby więc „ciosu nożem w plecy” nie zadali Sowieci, zadaliby go nacjonaliści ukraińscy „spuszczeni z łańcucha” przez Berlin.

[1] G. Aly, „Państwo Hitlera”, Gdańsk 2006; A. Piński, „Mit gospodarczego sukcesu III Rzeszy”, http://www.obserwtorfinansowy.pl, 8.09.2012.

Bohdan Piętka

Oświęcim, 8 stycznia 2017 r.

http://www.mysl-polska.pl/1123

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s